Działalność Ośrodka Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka w Gdańsku zapoczątkował trwający od września 1990 do grudnia 1991 roku wielokierunkowy program badawczy „Zdrowie i Sprawność Dziecka”. Celem programu była ocena kondycji zdrowotnej dzieci 6–7 letnich stojących u progu nauki szkolnej. Inicjatorem projektu badawczego był Wojciech Leśkiewicz (Naczelnik Wydziału Kultury Fizycznej i Turystyki UM w Gdańsku). Program uzyskał wsparcie wybitnych osobistości środowiska naukowego trzech gdańskich uczelni: Akademii Medycznej, Uniwersytetu Gdańskiego oraz Akademii Wychowania Fizycznego.


 

W zespole konsultacyjno – badawczym uczestniczyli: Prof. dr hab. med. Maria Kamińska (Kierownik II Kliniki Chorób Dzieci Akademii Medycznej w Gdańsku), Prof. dr hab. Józef Drabik (Prorektor Akademii Wychowania Fizycznego w Gdańsku), Prof. dr hab. med. Czesław Stoba (Prorektor Akademii Medycznej w Gdańsku, Kierownik Instytutu Pediatrii Akademii Medycznej Kliniki Chirurgii Dziecka), Prof. dr hab. med. Zbigniew Gruca (Z-ca Kierownika Kliniki Chirurgii Ogólnej Szpitala Klinicznego nr 3 w Gdańsku), Prof. dr hab. med. Józef Szczekot (Kierownik Kliniki Ortopedii Akademii Medycznej w Gdańsku), Prof. dr hab. Zbigniew Mroczyński (Rektor Akademii Wychowania Fizycznego w Gdańsku), Prof. dr hab. Józef Rembowski (Dyrektor Instytutu Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego), Dr med. Bogumił Przeździak (Dyrektor Wojewódzkiego Zespołu Rehabilitacyjnego).


 

Wyniki badań prowadzonych w ramach programu „Zdrowie i sprawność dziecka”, którymi objęto ponad 4 tys. dzieci wykazały, że ponad 80% dzieci miało zaburzenia postawy ciała, u wielu z nich stwierdzono niedomagania układu krążenia i oddychania, niski poziom sprawności fizycznej oraz deficyty związane z rozwojem osobowości (Drabik i wsp. 2007). Tak niepokojące wyniki badań zainicjowały dyskusję środowiska naukowego i władz samorządowych wokół problemu właściwego rozwoju psychofizycznego i zdrowotnego gdańskich dzieci, której rezultatem było opracowanie i wdrożenie „Gdańskiego systemu promocji zdrowia i sprawności dziecka”. Twórcą tego systemu był Naczelnik Wydziału Kultury Fizycznej i Turystyki Wojciech Leśkiewicz, a w konstruowaniu struktury brali udział pracownicy naukowo – dydaktyczni gdańskich uczelni: AMG, AWF i UG. Wdrożenie projektu możliwe było dzięki przychylności Władz Miasta Gdańska: Franciszka Jamroża (Prezydenta Miasta), Ryszarda Piaseckiego – Przewodniczącego Komisji Kultury Fizycznej Sportu i Rekreacji Rady Miasta Gdańska i Radnych tej Komisji oraz Radnych Komisji Zdrowia i Edukacji.

Logo Ośrodka Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka (1992)


 

Realizację „Gdańskiego systemu promocji zdrowia i sprawności dziecka” powierzono powołanemu w tym celu Ośrodkowi Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka.

Z dniem 1 września 1992 roku na mocy Uchwały Zarządu Miasta Gdańska Ośrodek Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka rozpoczął działalność w strukturach Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji Wydziału Kultury Fizycznej i Turystyki Urzędu Miejskiego w Gdańsku. Pierwszą siedzibą Ośrodka były pomieszczenia na terenie Akademii Wychowania Fizycznego w Gdańsku przy ulicy Wiejskiej 1.

W 1994 „Gdański system promocji zdrowia i sprawności dziecka” został wysoko oceniony przez Radę ds. Kultury Fizycznej przy Prezydencie Rzeczpospolitej Polskiej, a jego dorobek został wykorzystany między innymi do opracowania stanowiska Rady, w sprawie wychowania fizycznego w Polsce.

Zobacz Stanowisko Rady ds. Kultury Fizycznej

Otwarcie siedziby OPZiSDz w Gdańsku przy ul. Kołobrzeskej.
Symbolicznego przecięcia wstęgi dokonali: prof. Maria Kamińska i prof. Józef Drabik.
Dziennik Bałtycki z dnia 21.02.1995 rok. Fot. Kazimierz Neta


 

W lutym 1995 roku Ośrodek został przeniesiony do wybudowanych na potrzeby placówki nowych pomieszczeń. Od tego czasu, aż do chwili obecnej siedziba OPZiSDz mieści się w dobudowanym do Hali Miejskiej w Gdańsku budynku przy ul. Kołobrzeskiej 61.

Nowe pomieszczenia poprawiające warunki lokalowe placówki podniosły jakość świadczonych usług i usprawniły organizację pracy. W tym czasie odsetek dzieci objętych programem znacznie wzrósł i wynosi do dziś 80 – 90% całej populacji gdańskich dzieci 6 – 7 letnich.

Kolejnym krokiem służącym usprawnieniu pracy było usamodzielnienie jednostki poprzez wydzielenie jej ze struktur Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji.

Od stycznia 1997 roku, na mocy Uchwały Rady Miasta Gdańska z dn. 30 grudnia 1996, Ośrodek Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka stał się samodzielną jednostką budżetową miasta.

W celu podnoszenia jakości realizowanego „Gdańskiego systemu promocji zdrowia” na przestrzeni lat wprowadzano szereg modyfikacji organizacyjnych i merytorycznych. W roku 2003 wychodząc naprzeciw oczekiwaniom rodziców i nauczycieli, w oparciu o strukturę „Gdańskiego systemu” opracowano program „Zdrowe Życie Twojego Dziecka”, w którym większy nacisk położono na rolę edukacyjną programu oraz wprowadzono badania słuchu przy użyciu multimedialnego programu „Słyszę…” przygotowanego przez Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu w Warszawie.


W roku 2008 program „Zdrowe Życie Twojego Dziecka” został wzbogacony o znacznie usprawniające pracę informatyczne narzędzie w formie serii aplikacji komputerowych. Zestaw współdziałających aplikacji komputerowych obsługujących program „Zdrowe Życie Twojego Dziecka” jest nowatorskim narzędziem przygotowanym według wytycznych opracowanych przez zespół specjalistów Ośrodka. Aplikacje komputerowe umożliwiają opracowanie dla każdego badanego dziecka indywidualnego planu postępowania zdrowotnego oraz monitorowanie statystyk dotyczących przeprowadzonych badań.


Na przestrzeni lat, obok realizacji Programu „Zdrowe Życie Twojego Dziecka”, oferta edukacyjna i diagnostyczna placówki powiększała się o nowe działania skierowane do innych grup odbiorców. W roku 1998 z inicjatywy Marka Laskowskiego (Kierownik OPZiSDz w latach 1995 – 2000) wdrożono w gdańskich szkołach podstawowych program przesiewowych badań postawy ciała przy użyciu „Posturometru S” (komputerowe urządzenia do oceny postawy ciała). Programem objęto dzieci w wieku od 7 do 12 lat. Wprowadzenie nowego programu było odpowiedzią na rosnące zainteresowanie rodziców i nauczycieli problemem wad postawy ciała u dzieci. W roku 2001 program rozszerzono o ocenę wydolności fizycznej, a w 2004 w jego miejsce wdrożono program ZDROWY UCZEŃ obejmujący ocenę postawy ciała, masy ciała, ciśnienia tętniczego i wydolności fizycznej. Program ZDROWY UCZEŃ jest realizowaną w praktyce częścią diagnostyczno – edukacyjnego projektu „Postawa i Serce” opracowanego przez Marka Jankowskiego (Jankowski 2005).


Logo Ośrodka Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka (2008)

W ostatnich latach wszystkie realizowane przez placówkę programy, dzięki ścisłej współpracy z  Referatem Profilaktyki i Promocji Zdrowia Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego, zostały skoordynowane z działaniami związanymi z medycyną szkolną. W ten sposób zadania realizowane w ramach programów OPZiSDz stanowią uzupełnienie i wsparcie działań wdrożonych w ramach Gdańskiego Programu Promocji Zdrowia i Przeciwdziałania Wybranym Chorobom Społecznym.

Poza koordynacją działań z komórkami i jednostkami UM Gdańska bardzo ważnym elementem realizacji poszczególnych programów w ostatnim czasie, stała się współpraca z różnymi instytucjami i podmiotami (Akademią Medyczną w Gdańsku, Akademią Wychowania Fizycznego i Sportu, NZOZ – ami miasta Gdańska). Dzięki tej współpracy oferta diagnostyczna i edukacyjna placówki została uzupełniona o konkretne działania związane ze specjalistyczną diagnostyką, leczeniem i rehabilitacją. W roku 2008 wdrożona trzy nowe programy zdrowotne: „Zdrowe Serce Gdańskich Dzieci”, „Zdrowe Serce Rodziców” oraz „Waga Zdrowia”.

Podnoszenie jakości realizowanych programów zdrowotnych poprzez konstruowanie działań zgodnych z potrzebami i oczekiwaniami rodziców gdańskich dzieci, stanowi jeden z najważniejszych kierunków zmian wprowadzanych w ofercie programowej jednostki.

Przez cały okres funkcjonowania Ośrodek, równolegle do prowadzonej działalności związanej z realizacją programów zdrowotnych, angażuje się w działania szkoleniowe: zajęcie edukacyjne dla studentów gdańskich uczelni, nauczycieli oraz pielęgniarek szkolnych.

W roku 2004 zespół specjalistów Ośrodka brał czynny udział w opracowaniu założeń do „Strategii Rozwoju Gdańska do 2015 roku” w obszarze zdrowia.

Działalność Ośrodka Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka była przedstawiona wielokrotnie na konferencjach naukowych w tym również międzynarodowych np. w Izraelu i Szwecji.

W skutek licznych zmian zachodzących w organizacji Urzędu Miasta Gdańska i podległych mu jednostek Ośrodek na przestrzeni lat działał w różnych strukturach organizacyjnych Wydziałów, Referatów i Biur UM.

Od roku 2008 Ośrodek Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka jest samodzielną jednostką budżetową miasta Gdańska podległą Wydziałowi Spraw Społecznych UM.

Logo Gdańskiego Ośrodka Promocji Zdrowia (2016)


Osoby kierujące Ośrodkiem Promocji Zdrowia w poszczególnych latach:

  • Jacek Brodzicki (1992 – 1993)
  • Jolanta Kamińska (1993 – 1995)
  • Marek Laskowski (1995 – 2000)
  • Marek Jankowski (2000 – obecnie)